Author: chhotokhabar
सेयरबजारमा शुक्रबार ११.९० अंकको गिरावट आएको छ। नेप्से परिसूचक ०.४६ प्रतिशत घटेर २ हजार ५८७.२५ विन्दुमा झरेको छ। यस दिन १ करोड १९ लाख कित्ता सेयर किनबेच हुँदा ४ अर्ब २९ करोड रुपैयाँको कारोबार भएको छ। ६१ कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्दा २०७ वटाको घटेको र ११ वटाको स्थिर रहेको छ। सामूहिक लगानी कोषबाहेक सबै समूह घटेका छन्।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसद गणेश कार्कीले स्थानीय तथा राष्ट्रिय समस्या समाधानका लागि अध्यादेशमार्फत काम अघि बढाउन सरकारलाई आग्रह गरेका छन्। बर्खे अधिवेशनको अन्तिम दिन प्रतिनिधिसभाको शून्य समयमा बोल्दै उनले संसदीय प्रक्रिया सुस्त हुँदा नागरिकका समस्या समाधानमा ढिलाइ भएको बताए। मोरङ–३ का जग्गा, विकास र शिक्षा क्षेत्रका समस्या उल्लेख गर्दै उनले प्रक्रियागत सुधारको आवश्यकता औँल्याएका छन्।
परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औँ महासभामा नेपालको सहभागिता र उठाइएका विषयबारे संसद्लाई जानकारी गराएका छन्। शुक्रबार प्रतिनिधिसभा बैठकमा उनले प्रधानमन्त्री बालेन शाहले भोटेकोशी बाढीलाई जलवायु संकटको गम्भीर प्रभावका रूपमा प्रस्तुत गरेको बताए। जलवायु परिवर्तनका असमान असर भोगिरहेको नेपालले जलवायु न्यायका लागि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई थप जिम्मेवारी लिन आह्वान गरेको उनले जानकारी दिए।
बढ्दो सहरीकरण र सवारीसाधनको चापका कारण काठमाडौं उपत्यकामा सडक विस्तार कठिन बन्दै गएको छ। ऐतिहासिक सहरको भौतिक सीमिततालाई मध्यनजर गर्दै सरकारले नयाँ यातायात गुरुयोजना अघि सारेको छ। यस योजनाको सफल कार्यान्वयनबाट आगामी साढे दुई दशकभित्र राजधानीको सार्वजनिक यातायात प्रणालीलाई सुरक्षित, व्यवस्थित र आधुनिक बनाउने लक्ष्य राखिएको छ।
प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेसका संसदीय दलका नेता भीष्मराज आङदेम्बेले वर्तमान बहुमतप्राप्त सरकारको कार्यशैलीप्रति असन्तुष्टि जनाएका छन्। बिहीबार प्रतिनिधिसभा बैठकमा विशेष समयमा बोल्दै उनले जनताले खोजेको बलियो सरकार भए पनि कमजोर शासन सञ्चालन भइरहेको टिप्पणी गरेका छन्। स्पष्ट जनादेशको सदुपयोग गर्दै मुलुकलाई स्थिरता र समृद्धिको दिशामा लैजानुपर्नेमा सरकार झिना–मसिना विषयमा अल्झिएको उनको भनाइ छ।
३४ वर्ष पुरानो अध्यागमन ऐन र सीमित भिसा वर्गका कारण विदेशी नागरिकको व्यवस्थापनमा समस्या देखिएको भन्दै सरकारले नयाँ अध्यागमन विधेयक अघि बढाएको छ। अध्यागमन विभागका अनुसार हालका ९ प्रकारका भिसालाई विस्तार गरी १७ प्रकार पुर्याउने प्रस्ताव गरिएको छ। नयाँ व्यवस्थामा खेलकुद, मेडिकल र स्पिरिचुअल भिसासहित विदेशीको उद्देश्यअनुसार छुट्टाछुट्टै भिसाको व्यवस्था गरिने प्रस्ताव छ। एक वाक्यमा सारांश
नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) बिहीबार ०.२६ अंकले बढेर २५९९.१५ विन्दुमा पुगेको छ। बजार ०.०१ प्रतिशतले उकालो लागेको हो। कारोबारमा १३९ कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्दा १२८ कम्पनीको घटेको र १२ कम्पनीको स्थिर रहेको छ। यस दिन चार अर्ब ८९ करोड १८ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार भएको छ। वाणिज्य बैंक, विकास बैंक, फाइनान्स र जलविद्युत् समूह बढेका छन्।
भोटेकोशी बाढीबाट भएको क्षतिका लागि नेपालले हानि तथा नोक्सानी कोषबाट तत्काल आर्थिक सहयोग पाउने अपेक्षा गरिएको छ। भदौ १५ गते नेपालले कोषसँग २० मिलियन अमेरिकी डलर सहयोग मागेको थियो। संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाका क्रममा परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले कोषका अधिकारीसँग छलफल गरेपछि सहयोग प्रक्रिया सकारात्मक बनेको हो। कोषको बोर्ड बैठक डिसेम्बरमा हुने भए पनि नेपालले द्रुत प्रक्रियाबाट सहयोग मागेको छ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयले असोज २२ गते सिनेट बैठक बोलाउने निर्णय गरेको छ। तर, आवश्यक ४९ सदस्यीय गणपूरक संख्या पुग्न अझै २८ सदस्य तथा पदाधिकारी नियुक्त हुन बाँकी छन्। हाल २१ सदस्य मात्र मनोनयन भएका छन्। सिनेटले करिब ९५ हजार विद्यार्थीको ‘ग्रेस लिस्ट’, नीति तथा कार्यक्रम र बजेट पारित गर्नेछ। सभा ढिला हुँदा विश्वविद्यालय पेस्की बजेटबाट सञ्चालन भइरहेको छ।
संसद्मा दर्ता भएको सङ्घीय निजामती विधेयकमा आरक्षणका नयाँ मापदण्ड प्रस्ताव गरिएको छ। खुला प्रतियोगिताबाट पदपूर्ति हुनेमध्ये ४९ प्रतिशत सिट आरक्षणका लागि छुट्याउने प्रस्ताव छ। साथै, आरक्षण सुविधा जीवनभरमा दुई पटक मात्र लिन पाउने व्यवस्था गरिएको छ। विधेयकमा कर्मचारीका लागि नौ प्रकारका बिदाको प्रस्ताव गर्दै महिनावारी बिदालाई समेत समेटिएको छ। बिदालाई अधिकार नभई सहुलियतका रूपमा परिभाषित गरिएको छ।
राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले शुक्रबार राति १२ बजेदेखि लागू हुने गरी संघीय संसद्को चालु अधिवेशन अन्त्य गरेका छन्। मन्त्रिपरिषद्को मंगलबारको बैठकले अधिवेशन अन्त्य गर्न सिफारिस गर्दै राष्ट्रपति कार्यालयमा पत्र पठाएको थियो। सरकारको सिफारिसका आधारमा राष्ट्रपतिले अधिवेशन अन्त्य गरेका हुन्। वैशाख २८ गतेदेखि सुरु भएको अधिवेशनमा बजेट, बजेटसम्बन्धी कानुन तथा विभिन्न अध्यादेश स्वीकृत भएका थिए।
दक्षिण एसियाली फुटबल महासंघ (साफ) ले तोकेको सेप्टेम्बर ३० को समयसीमाभित्र अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) माथिको निलम्बन फुकुवा हुन सकेन। निलम्बन कायम रहेसँगै नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टोलीले इतिहासमै पहिलोपटक साफ च्याम्पियनसिपमा प्रतिस्पर्धा गर्न नपाउने भएको छ। यससँगै नेपालको साफ च्याम्पियनसिपमा सहभागिताको सम्भावना समाप्त भएको छ।
प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली काङ्ग्रेसले बालेन्द्र शाहको नेतृत्वमा रहेको सरकारको ६ महिने कार्यकालबारे टिप्पणी गर्दै फितलो शासन सञ्चालन गरिरहेको आरोप लगाएको छ। बलियो जनमत प्राप्त भए पनि सरकारको कार्यशैली निराशाजनक रहेको काङ्ग्रेसको भनाइ छ। प्रतिनिधिसभाको बिहीबारको बैठकमा बोल्दै काङ्ग्रेस संसदीय दलका नेता भीष्मराज आङदेम्बेले सरकारले पाएको जनादेश अनुसार काम गर्न नसकेको दाबी गर्नुभयो।
सरकारले संघीय निजामती सेवालाई व्यवस्थित र एकीकृत गर्न तयार पारिएको नयाँ विधेयक प्रतिनिधि सभामा दर्ता गरेको छ। यस विधेयकले प्रशासनिक संरचनामा केही महत्वपूर्ण परिवर्तनहरू प्रस्ताव गरेको छ। विशेषगरी उपसचिव पदमा ४० प्रतिशत जनशक्ति खुला प्रतिस्पर्धाबाट छनोट गर्ने प्रावधान यसमा समावेश छ। यस व्यवस्थाले निजामती सेवाको माथिल्लो तहमा नयाँ र दक्ष प्रतिभाहरूलाई प्रवेश गराउने लक्ष्य राखेको छ।
नेपालमा ५०० र १००० रुपैयाँका नोटहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाउनेबारे प्रतिनिधि सभामा बहस चर्किएको छ। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसद यज्ञमणि न्यौपानेले संसदमा यो विषय प्रवेश गराउनुभएको हो। भ्रष्टाचार नियन्त्रण र अवैध कालोधन थुपार्ने प्रवृत्ति रोक्न ठूला दरका नोटबन्दी गर्नुपर्ने माग गरिएको छ। यस विषयले अहिले मुलुकको आर्थिक र राजनीतिक वृत्तमा नयाँ तरङ्ग पैदा गरेको छ।
लगातारको वर्षा र पहिरोले देशभरका मुख्य राजमार्ग ठप्प हुँदा जनजीवन कष्टकर बनेको छ। राजधानी जोड्ने सडकहरू अवरुद्ध भएसँगै खाद्यान्न आपूर्ति रोकिँदा बजारमा महँगी चुलिएको छ। नजिकिँदो दसैँको समयमा यात्रुहरू अलपत्र परेका छन्। सरकारले सडक मर्मत, वैकल्पिक मार्गको व्यवस्थापन र बाढीपीडितको राहतमा तत्काल प्रभावकारी समन्वय र दीर्घकालीन पूर्वाधार नीति अवलम्बन गर्नुपर्ने देखिन्छ।
विगत चार-पाँच महिनादेखि यातायात व्यवस्था विभागमा दर्ता प्रक्रिया रोकिएकाले यसपालिको दसैँमा नयाँ सार्वजनिक सवारीसाधन थपिन पाएका छैनन्। हरेक वर्ष चाडपर्वमा नयाँ गाडी थपेर यात्रु व्यवस्थापन सहज बनाइने गरिए पनि यसपटक भने मौजुदा पुराना सवारीकै भरमा करिब १५ लाख यात्रु गन्तव्यसम्म पुर्याउनुपर्ने बाध्यता सिर्जना भएको छ।
चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामै नेपालको व्यापार घाटा २६ प्रतिशतले बढेर ३ खर्ब २४ अर्ब ९३ करोड पुगेको छ। आयातको तुलनामा निर्यात निकै न्यून हुनुले हाम्रो कमजोर उत्पादन प्रणालीलाई झल्काउँछ। यो संकट टार्न कृषिमा आधुनिकीकरण, औद्योगिक विकास र निर्यातमुखी नीति आवश्यक छ। उपभोगमुखी अर्थतन्त्रलाई उत्पादनमुखी बनाउन सरकार र निजी क्षेत्रको प्रभावकारी सहकार्य अपरिहार्य देखिन्छ।
ऋण स्वीकृत गरिदिने भन्दै घुस मागेको आरोप लागेका नेपाल बैंक लिमिटेडका पूर्वअध्यक्ष डा. चन्द्रबहादुर अधिकारीलाई विशेष अदालतले तीनवटै भ्रष्टाचार मुद्दामा दोषी ठहर गरेको छ। नारायणप्रसाद पौडेल, डिल्लीरत्न श्रेष्ठ र विदुर कोइरालाको इजलासले अधिकारीलाई दोषी ठहर गरेको हो। अख्तियारले २०८२ जेठमा दायर गरेका मुद्दामा अधिकारीले विभिन्न ऋण प्रक्रियामा गरी ७४ लाख रुपैयाँ घुस लिएको आरोप लगाएको थियो।
हिमालमा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव, जलवायु न्याय तथा भोटेकोशी–त्रिशूली विपद्सम्बन्धी संसदीय विशेष समितिका सभापति गणेश पराजुलीले शपथ लिएका छन्। बुधबार सिंहदरबारमा सभामुख डोलप्रसाद अर्यालसमक्ष उनले शपथ लिएका हुन्। समितिले विपद् प्रभावितको पुनर्स्थापना, दिगो पुनर्निर्माण, जोखिम न्यूनीकरण र कानुनी तथा संस्थागत सुधारबारे अध्ययन गरी सरकारलाई सिफारिस गर्नेछ। पराजुलीले तोकिएको समयसीमाभित्र प्रतिवेदन तयार गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।